🌿Wordingsgeschiedenissen van de Vrijmetselarij
Wordingsgeschiedenissen van de Vrijmetselarij
Er zijn meerdere manieren om naar historie te kijken, of beter gezegd om iets te waarderen, om er waarde aan te hechten en betekenis uit te halen of aan te verlenen. Er zijn er drie die kenmerkend zijn en je regelmatig tegen zult komen: mythologisch, speculatief en de formele.
Er zijn er nog meer, zoals de psychologische, sociologische en esoterische, maar die behandelen we later wel. er is ook nog een politiek-ideologische wordingsgeschiedenis waardoor de vrijmetselarij gezien kan worden door de lens van ontwikkeling in politiek, revoluties en staatontwikkeling. Hier heb ik alleen geen kaas van gegeten en laat ik buiten beschouwing.
Mythologische wording
Dit is de symbolische, niet-historische oorsprongsmythe van de Orde. Deze verhalen zijn bedoeld om de maçonnieke idealen een tijdloze, universele en tegelijk sacrale basis te geven. Ze zijn van belang voor de rituelen en de beleving, maar zijn niet bedoeld als feitelijke geschiedschrijving.
Er is een scriptie van Nard van Vrijaldenhoven die uitleg hoe de Amerikaanse predikant James Anderson in 1723 een "fantasierijke geschiedschrijving" creëerde. Hij baseerde zich op oudere mythen van steenhouwersgilden om de vrijmetselarij een indrukwekkend verleden te geven dat terugging tot vóór de zondvloed. Dit geeft een goede indruk om het ontstaan van de mythologische geschiedenis te begrijpen.
Speculatieve wording
Dit is de zoektocht naar een historische oorsprong die verder teruggaat dan de gedocumenteerde feiten. Deze theorieën proberen een directe lijn te trekken van de moderne vrijmetselarij naar oudere, vaak esoterische of mysterieuze groeperingen. Hoewel ze soms historische elementen gebruiken, is de bewijsvoering vaak speculatief en niet sluitend.
Hier is best wel veel over te vinden en wordt te pas en te onpas geopperd door allerlei partijen. Of het nu vrijmetselaren zelf zijn of complotdenkers, ze putten uit dezelfde speculatieve vijver waar beweringen uit komen die te staven zijn door cirkelredeneringen, ongetoetste vooronderstellingen of door een groep gemotiveerde opvatting.
Het is van belang dit te ontwikkelen omdat het ervoor zorgt dat er een verkenning van ideeën ontstaat: het helpt met het vinden van bij vrijmetselarij passende denkbeelden die kunnen helpen bij de maçonnieke levenskunst. Pas op met de claim dat het 'waar' is, maar noem het vooral 'waardevol'.
Vrijmetselaarsgilde
De vrijmetselarij wikipedia en elke andere bron die vrijmetslarij linkt aan iets waarbij je aardig wat speculoos moet smeren.
Formele wording
Dit is de academische, op gedocumenteerde bronnen gebaseerde geschiedenis van het ontstaan en de ontwikkeling van de vrijmetselarij. Deze benadering wordt ondersteund door historici en is gebaseerd op archiefonderzoek.
De formele geschiedenis stelt dat de speculatieve vrijmetselarij ontstond in Schotland en Engeland in de 17e eeuw, toen intellectuelen en notabelen ("accepted masons") lid werden van de loges van de "operatieve" steenhouwersgilden. De officiële, organisatorische start van de moderne vrijmetselarij is de oprichting van de Grand Lodge of London and Westminster op 24 juni 1717.
Dit wordt doorgaans het meest gebruikt om de 'juiste' manier van kijken naar de geschiedenis van de vrijmetselarij te duiden. Het is uiteraard maar één manier en er zit vooral een academische en extraverte (voor profanen verklarende en legitimiserende) toepassing bij. Of als je iets wil claimen over de vrijmetselarij omdat het 'bewezen', en het als een stropop kan gebruiken om te claimen dat het 'zo heurt'.