een kader voor Meesterinstructies

Symbolen zijn niet zomaar tekens en er is ook niet zomaar vrij mee te associëren. Het vraagt om een bepaalde verstandelijke sinecure en om een integratie in de belevingswereld, wil het op een gedegen manier werken. Want symbolen werken. Ze zijn geen foto's, hebben niet één betekenis, verwijzen niet naar iets of 'staan' niet ergens voor. Het zijn beelden die zich ergens toe verhouden, tot jou en mij, tot ons begrip en onze ziel en tot de wereld die we delen. Er zit kracht in symbolen die zelfs te omschrijven is al een onuitputtelijke bron.

Voordat ik verder ga is het geheel terecht van broeders om zich af te vragen 'maar wat betekent het', 'wat doe je ermee', 'wat kan ik er mee' of 'wat betekent het praktisch?' Het is ongetwijfeld zo (en we hebben niet voor niets onze bouwsymboliek) dat het nodig is om het het geestelijke te concretiseren. Hiervan zijn de vierkant en de driehoek van ons schootsvel duidelijk: het geestelijk en het stoffelijk vallen samen, waarbij de punt van de cirkel een nieuw middelpunt, een nieuw uitgangspunt vormt. Dat is wat de meeste van de symboliek ons aandraagt, een nieuw middelpunt van waaruit we kunnen onszelf (ons werk) maar ook de wereld (het Westen) en onze overtuigingen en transcendente opvattingen kunnen beschouwen. Deze cirkel en punt is het meest abstracte symbool van onze rite, daar gaan we zeker nog later op in.

Vrijheden

Meesters in de Loge moeten weten dat onze loge en ook onze Orde, niet zonder dogma is. Op het hele letterlijke en ook juridische vlak zijn het de Oude Plichten die ons voorzien van de nodige dogma's. Aan de kant van de traditie en rite zijn het de voorgeschreven rituelen die ons helpen om de rite te behouden en tegelijkertijd een kader bieden waarbinnen we het kunnen interpreteren. De combinatie van de twee, dus dat de Orde zowel de juridische als de rite bewaart, zorgt voor een samenvloeien van de gedachten dat de wil van de Orde naar de traditie de wet is, en dat deze wet nageleefd moet worden door de rite tot op de letter na te leven. Ons is dus niets Protestants vreemd.

Dit staat in contrast met een perspecitef op tradities die de omgang met de rite als een ontwikkelend geheel zien. Niet zozeer de beschrijvingen van de rite zelf, maar wat de rite wil overbrengen is belangrijk. Het verschilt per tijd, plaats, persoon en op welke manier het overgebracht wordt. Zo sluit het beter aan bij de individu. De angst dat hiermee begripsvorming verloren gaan of dat betekenissen verloren gaan, is ongegrond. De inhoud en betekenissen van de rites worden juist door de mensen gedragen. Als de niet-dogmatische loge stopt met hun arbeid, wordt de put niet gedempt maar wordt gewoonweg het water dat eruit geput is teruggegooid in het diepe. De rite leeft dan in en onder de mensen, in plaats van op papier.

Aanpassen van rituelen

Deze twee perspectieven sluiten elkaar niet uit, de rite leeft net zo goed tussen mensen in dogmatische loges. Het verschil is echter dat op geijkte momenten de tijdsgeest getoetst wordt en het rituaal dan -al dan niet onder grote weerstand- formeel aangepast wordt. Het proces wordt echter niet uitbesteedt aan de loges, maar aan de Orde, en zo wordt het een proces van cognitie, van historiciteit en linguïstiek, wat alleen maar resulteert in een alsdan wellicht dichter bij de geschiedenis staande maar verder ook abstractere conceptie van het rituaal. Dit staat zo ver af van de 'gewone' maçon, dat het niet overgebracht kan worden.

Zo werden dan ook de grenzen van het besturen bereikt toen de Grootmeester G.v.E. een rituaalherziening voorstelde. Terwijl er niets af te doen is aan de inhoudelijke wijzigingen is het feit dat een overkoepelend orgaan dicteert wat traditie is, tegenstrijdig met de culturen in de loges en de persoonlijke beleving van de individuele broeder.

Wat ik hiermee weil zeggen is dat het kijken naar rituelen, symbolen, gebruiken en de cultuur, niet exclusief voor het domein van de traditie is. Het referentiekader, zeker van de Meestergraad, dient dan ook buiten de structuren gevonden te worden, in het persoonlijke leven van het individu. De traditie dient alleen maar als spiegel waarin men zich gewaar kan worden van de hoogsteigen persoon en wat men transcendeert.

Lees verder over 🌿interpretatie als spiegel