De Geblokte Vloer

Hiervoor bespraken we bewustwording als processen op verschillende manieren aangegaan kunnen worden. Ook bespraken we de windrichtingen als vormen fases, en de reizen van derite als symbolen voor ontwikkeling.

We eindigden daarmee bij een manier van denken. We kunnen dit ook terugzien in de kolommen. Denken in structuur en dynamiek, van vastigheid en verandering, door uitgangspunt en beginpunt, of zoals onze kolommen zeggen: door op te richten en te bevestigen.

Dialectiek is waarheidsvinding

Twee symbolen met elkaar in gesprek brengen is een vorm van dialectiek. Bij dialectiek gebruik je twee tegenstellingen om betekenis te kunnen ontdekken. Of in de klassieke zin van het woord,  gebruik je tegenstellingen om tot de waarheid te komen. In het vervolg gebruiken we deze manier van waarheidsvinding zodat we symbolen met elkaar in gesprek kunnen laten gaan en ze zo beter leren begrijpen.

Hij verlangt het Licht!
Moge het ímmer zijn streven zijn in dat Licht te zoeken naar Waarheid.  
​Zij thans aan zijn wens voldaan.

Het westen

Herinner je je nog de zinssnede ‘de wereld lijkt verwarder en verdeelder te zijn dan ooit?' Ik ben benieuw over welke verdeeldheid dat gaat?

In de loge kennen we een symbool voor tegenstellingen en een symbool voor het opheffen van die tegenstellingen. Eerstgenoemde is dat de zwart-wit geblokte vloer en de laatste zijn de twee Kolommen. Vaak ligt de focus van de vloer op het goed en het kwade, het licht en het duister. In ons 1e Graad rituaal (2020) wordt bij de uitleg van het tableau gezegd:

Geheel in het Westen ziet u de Mozaïeken Vloer, ons arbeidsveld van licht en donker, van goed en kwaad, van vreugde en verdriet.

Deze bewoordingen gaan over de tweedelingen van het leven. Het zijn de ervaringen van het leven en de uitersten waarin we onszelf en de wereld leren kennen. Deze tweedelingen zijn niet zomaar willekeurige tegenstellingen, maar fundamentele principes die ons begrip van de werkelijkheid maken. Ze vormen de grenzen van hoe we denken, waarnemen, voelen, ervaren: in licht en donker, goed en kwaad, vreugde en verdriet, voorspoed en tegenspoed.

Dit is ook wel te duiden als een dualisme of een tweedeling. In de christelijke traditie komt deze tweedeling tot uiting in: hemel en hel, duivel en god, straf en genade etc. Op een meer subtiele manier en meer direct te ervaren zijn de scheidingen tussen lichaam en geest, kennis en onwetendheid, kunnen en onkunde. Het zijn in het bijzonder tweedelingen die elkaar uitsluiten en redelijk objectief waar te nemen zijn. Het is basaal en primair: de verdeling tussen het ene en het andere.

er zijn geen grijze tegels

Er is voor de welwillende maçon ook een grijs gebied te vinden tussen die uitersten, maar dat symboliseert de geblokte vloer niet, die kent namelijk geen grijs. Dit zou namelijk een overgang tussen de dualiteiten verbeelden. Het ‘grijze’ kan worden gezien als een derde element dat bemiddelt tussen de zwart-witte tegels, als een poging om te ontsnappen aan de tegenstellingen. Dit ondermijnt echter de essentie van de vloer, die juist bedoeld is om de helderheid van dualiteiten te weerspiegelen. De vloer vraagt niet om een synthese of relativering, maar om het bewust erkennen van de uitersten.

Overstijgen

Het doel van de Meester-vrijmetselaar is om die tweedeling te overstijgen. Dit kan veel dingen betekenen maar het wordt goed samengevat in een belangrijke tekst van onze Meestergraad (2022), die in je geheugen gegrift staat en dus hier niet te lezen valt.

Als we onze geest onderhevig laten zijn aan de dualiteiten, aan de uitersten, laten we ‘de stof over de geest zegevieren’. We worden dan beheerst door de verdeeldheid, verdelen de wereld en daarmee onszelf. Dan worden de uitersten uitvergroot en bevestigt. In moderne termen kunnen we het ook wel polarisering noemen.

Polarisering

In ons streven om de tweedeling te overstijgen, moeten we erkennen dat polarisering niet alleen een externe dynamiek is, maar ook een innerlijke toestand. De uitersten waarmee wij worstelen, bestaan niet alleen in de buitenwereld. Zij leven in ons, in onze gedachten, emoties en overtuigingen. Wanneer de geest zich laat beheersen door deze uitersten, raken we verstrikt in een wereldbeeld waarin tegenstellingen niet gezien worden als complementair, maar als strijdend. Dit leidt tot een interne verdeeldheid die ons belemmert om harmonie te vinden in onszelf en onze omgeving.

De noodzaak van de geblokte vloer

Het is nodig om de geblokte vloer te blijven zien, ook wanneer we ervan overtuigd zijn dat de wereld en ons denken op moreel vlak niet zo ‘zwart-wit’ is. Onbewust delen we nog steeds op in tegenstellingen, hetzij in man of vrouw, vriend of vreemde, goed of slecht, oorlog of vrede, binnenshuis of buitenshuis. We hechten nog steeds positieve en negatieve waardes aan gebeurtenissen. We hechten nog steeds uiteenlopende waardes aan onszelf en anderen. Maar vooral: het negeren van deze tweedeling lijdt tot een vervreemding van de werkelijkheid.

Het oplossen van een probleem dat door scheidingsdenken ontstaat (racisme, seksisme, oorlog, etc.) of het behouden van een positieve situatie (vrede, samenwerking, gelijkheid, etc.) kan alleen door het erkennen van de verdeeldheid. Door het een plek te geven, door het een bewuste rol te laten spelen. Alleen dán kan de dialoog worden aangaan. Dialoog die ontstaat uit dialectiek vereist namelijk een bewust besef van de verschillen, niet om ze te versterken of te ontkennen, maar om ze te onderzoeken en te begrijpen.

05 🌿 De twee Kolommen