Aarde - (8) - De Vijf
Niet geschikt voor Leerlingen en Gezellen!
vorige -Tuinieren/04 De Meester/Aarde - (7) - De vier is overal
De spiegel als drempel
Wanneer de leerling na verloop van tijd in aanmerking komt voor de gezellengraad, wordt hem eerst een spiegel voorgehouden. Zo ingericht dat hij daarin, zoals het GON-rituaal voorschrijft, "slechts zijn eigen beeld aanschouwt." De kandidaat ziet zichzelf, onaf, als nog ruwe steen.
Daarna volgen vijf reizen, waarvan vier met werktuigen:
| Reis | Werktuig | Duiding |
|---|---|---|
| Eerste | Hamer en beitel | "de werktuigen van de leerling", de arbeid wordt voortgezet |
| Tweede | Liniaal en passer | de ruwe vlakken worden gelijkmatige zijden van de kubus |
| Derde | De koevoet | "om boven te brengen wat onder was" |
| Vierde | De winkelhaak | de volmaakte vorm, de volmaakte kubus |
| Vijfde | Geen werktuig | de Vlammende Ster wordt zichtbaar |
De catechismus is duidelijk over wat de vijfde reis wil betekenen:
"Hoe was de vijfde reis?" — "Zonder werktuigen, te kennen gevende, dat, wanneer de zuivere kubus in het volle licht is getreden, geen werktuigen meer nodig zullen zijn."
Het spiegelbeeld van de leerling
Wat hier gebeurt, is de omkering van de structuur die we bij de leerling vonden. Bij de leerling stond het enkelvoudige (de aarde) aan het begin, als fundament waaruit drie bewogen reizen zich loswerkten: één plus drie. Bij de gezel staat het enkelvoudige, de werktuigloze en ontvangende vijfde reis aan het einde, als bekroning op vier reizen van actieve bewerking: vier plus één.
Journée duidt dit moment als de overgang van werken naar ontvangen:
"De vrijmetselaar zal tot de 'quinta essentia' komen via zijn 'Arbeid' om de 'unio oppositorum' te bereiken: de vijfde reis is de stille bekroning door de geest (= geen werktuigen)."
De quinta essentia, het vijfde, gedistilleerd uit de vier. Dit is niet een vijfde element naast de andere vier, maar hun uitgekookte eenheid, hun gezuiverde wezen. Dorn, de alchemist die Jung hier aanhaalt, noemt het proces om van de quaternario naar de quinta essentia te komen het bouwen van het vas pellicanicum. En dat is, zegt hij, niets anders dan de kwadratuur van de cirkel volbrengen. Vandaar dat juist in deze graad winkelhaak (het vierkant, de aarde) en passer (de cirkel, de hemel) verstrengeld op de bijbel liggen.
volgende Tuinieren/04 De Meester/Aarde - (9) - De korenschoof